Бермуд үшбұрышы мен Шайтан теңізі: мұхиттағы 10 жұмбақ құбылыс - фото

Орегон штатының жағалауында ең жұмбақ табиғи көрікті жерлердің бірі - "Тор құдығы" орналасқан. Жергілікті тұрғындар мен туристер бұл шұңқырды көбінесе "жер асты әлеміне апаратын қақпа" деп атайды.

Су деңгейі көтерілген кезде мұхит суы шұңқырға қатты ағылады. Шұңқырдың көрінбейтін түбіне жеткенде су үлкен күшпен жоғары қарай атқылап, биіктігі 6 метрге жететін субұрқақ пайда болады. Бұл таңғажайып және сонымен бірге қорқынышты табиғи көрініс көптеген адам үшін қызық.

Ғылымның дамуына қарамастан, "Тор құдығының" неден пайда болғаны әлі күнге дейін жұмбақ болып отыр. Күшті ағындар мен толқындарға байланысты оның түбін зерттеу мүмкін емес. Ғалымдар шұңқырда су ағып өтетін су асты үңгірлерінің кең желісі жасырылған деп болжайды, бірақ бұл теория әлі расталған жоқ.

Маврикий аралындағы Ле-Морн Брабан түбегінің оңтүстік-батыс жағалауында таңғажайып оптикалық иллюзияны көруге болады. Құс ұшар биіктіктен қарағанда, мұхитта алып су асты сарқырамасы атқылап жатқандай көрінеді.

Бұл құбылыс осы аймақты үнемі шайып өтетін күшті мұхит ағындарынан туындайды. Тегіс емес су асты жер бедерімен және маржан рифімен соқтығысқан ағындар теңіз түбінен құм мен шөгіндіні жоғары көтереді. Ағынмен бетпе-бет келген бұл шөгінділер мұхит қайраңының беткейлерімен қозғалып, каскадты құйындар қалыптастырады. Дәл осы шөгінділердің қозғалысы су тұңғиыққа құлап жатқандай таңғажайып көрініске себеп.

Жапонияның Миякедзима аралының маңында Айдаһар үшбұрышы, көбінесе Шайтан теңізі деп аталатын қорқынышты мұхит бөлігі орналасқан. Бұл аймақ түсініксіз және кенеттен болатын табиғи құбылыстардың салдарынан ел аузында үрейлі хикаялармен байланысты.

Теңізшілер мұнда қайдан және қалай екені белгісіз қорқынышты дауылдар мен күшті желдер пайда болатынын айтады. Бұл аймақтағы ауа райы өте тез өзгеріп, тыныш су бетін қаһарлы аласапыранға айналдырады. Қауіптің жоғары болуына және кемелердің жиі жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне байланысты бұл аймақ теңізшілер үшін тыйым салынған жерге айналды. Олар Айдаһар үшбұрышының шекараларын кесіп өтудің орнына оны айналып өтуді жөн көреді.

Рюкю архипелагының ең батысында орналасқан Жапонияның Йонагуни аралының жағалауында қазіргі заманның ең үлкен жұмбақтарының бірі - Йонагуни ескерткіші теңіз түбінде жатыр. Бұл үлкен су асты түзілімі - мінсіз тегіс террасалармен, түзу қабырғалармен және баспалдақтармен және пирамида тәрізді құрылымдармен көмкерілген үлкен тастар кешені.

Бұл нысанның табиғаты әлі күнге дейін қызу ғылыми пікірталастың тақырыбы болып табылады. Кейбір зерттеушілер ескерткіш толығымен табиғи, мыңжылдықтарға созылған тектоникалық белсенділік пен құмтас эрозиясының нәтижесінде пайда болған деп мәлімдейді. Басқалары оны адам қолымен жасалған, оны теңіз деңгейінің көтерілуімен су астында қалған ежелгі өркениеттің қалдықтары болуы мүмкін деп санайды. Нақты дәлелдердің болмауы бұл пікірталасты шешілмеген күйінде қалдырып, Йонагуни ескерткішін ең қызықты археологиялық жұмбақтардың біріне айналдырады.

Ғасырлар бойы теңізшілер "сүтті теңіздер" - мұхиттың кең ауқымы тұрақты, күңгірт сәуле шығара бастайтын таңғажайып құбылысы туралы аңыздарды ауыздан-ауызға жеткізіп келеді. Оның жарық болатыны соншалық, ол тіпті өтіп бара жатқан кеменің палубасына жарық түсіре алады, ал қазіргі дәуірде осындай аномалиялар тіпті ғарыштан да тіркелген.

Бұл құбылыстың ауқымы таңқаларлықтай үлкен: жарқыраған аумақ 100 000 шаршы шақырымға дейін таралуы мүмкін. Бұл кереметтің ғылыми түсіндірмесі биолюминесцентті бактериялардың, атап айтқанда Vibrio harveyi түрінің белсенділігінен анықталды. Үлкен деңгейдегі концентрацияға жеткенде бұл микроорганизмдер синхронды түрде жарқырап, суды алып жарқыраған кілемге айналдырады.

Өте сирек кездесетіндігі мен болжауға келмейтіндігіне байланысты "сүтті теңіздер" зерттелуі ең қиын табиғи құбылыстардың бірі болып отыр және олар туралы жан-жақты ғылыми деректер жинауға кедергі келтіреді.

Мұхит тереңдігін зерттейтін сүңгуірлер үшін ең таңғажайып және сирек кездесетін құбылыстардың бірі - пиросома, ол поэтикалық тұрғыдан "от шыбындары" деген атпен танымал. Бұл бір тіршілік иесі емес, бірыңғай, жақсы үйлесімді механизм сияқты әрекет ететін кішкентай теңіз организмдерінің еркін жүзетін колониясы.

Зооид деп аталатын колонияның әрбір мүшесі ортақ қоймалжың туникада тіршілік етеді. Бұл мыңдаған зооидтар бірігіп, қуыс, құбыр тәрізді құрылымды құрайды. Бұл тіршілік иелерінің шоғыры шынымен де алып өлшемдерге жете алады - кейбір колониялар киттің өлшеміне дейін өседі. Сүңгуірлер мұндай тірі құбыр арқылы жүзгенде, тыныстары тарылып, жүрек соғысы жиілей түседі, себебі бұл су асты әлеміндегі ең жұмбақ және қызықты және өзге ғаламшардағы тіршілік формасын еске түсіретін құбылыстардың бірі.

Биолюминесценция – тірі организмдердің жасушаларында жүретін күрделі химиялық реакция нәтижесінде көрінетін жарық шығару қабілеті. Бұл құбылыс әсіресе теңіз ортасында кең таралған, онда ол тіршілік етудің маңызды құралына айналады.

Күн сәулесі әрең енетін мұхиттың қараңғы тереңдігінде биолюминесценция әртүрлі функцияларды орындайды: жемтік пен жұптың назарын аударудан бастап, жыртқыштарды қорқытуға және жасырынуға дейін. Бұл механизм қарапайым бактериялардан бастап ірі балықтарға дейін әртүрлі түрлерде кездесетініне қарамастан, биолюминесценцияның эволюциялық тұрғыдан неге пайда болғаны биологияның шешілмеген жұмбақтарының бірі болып отыр. Ғалымдар әлі күнге дейін бұл күрделі процестің миллиондаған жыл бойы әртүрлі организмдер топтарында қалай және неліктен тәуелсіз пайда болғанын және дамығанын толық және біржақты түсінбей келеді.

Әлемдік мұхиттардың қараңғы, суық тереңдіктері нағыз құбыжықтардың мекені болып табылады, оған терең теңіздегі алыптылық дәлел. Бұл таңғажайып эволюциялық үрдіс омыртқасыздардың кейбір түрлерінің және басқа да теңіз жануарларының үлкен тереңдікте таяз судағы "бауырластарына" қарағанда өте үлкен өлшемдерге дейін өсуіне алып келеді.

Таңқаларлық мысал ретінде алып кальмарлар мен үлкен изоподтарды айтуға болады. Дегенмен бұл құбылыстың нақты себептері теңіз биологиясының ең үлкен құпияларының бірі болып отыр. Ғалымдар алыптылықты үлкен қысым, төмен температура немесе созылмалы азық-түлік тапшылығы секілді экстремалды жағдайларға бейімделумен байланыстыратын әртүрлі гипотезалар ұсынды. Бірақ бұл тіршілік иелерінің мұндай әсерлі өлшемдерге жетуіне нақты қандай фактор немесе факторлардың үйлесімі себеп болатыны әлі белгісіз.

Тынық мұхитының батысында, Мариана аралдарының маңында, планета бетіндегі ең терең нүкте болып саналатын үлкен жарты ай пішінді ойпат - Мариана шұңғымасы орналасқан. Бұл жер бетіндегі ең қол жетпейтін және километрлерге созылған тереңдіктегі су құпиялар сақталатын жұмбақ жерлердің бірі болып отыр.

Шұңғымадағы "Челленджер тұңғиығы" деп аталатын ең терең аумақтың тереңдігі 11 034 метрге жетеді. Бұл шұңқырдың түбіндегі қысым теңіз деңгейіндегі атмосфералық қысымнан мың еседен астам жоғары, бұл басқа планеталардағы қысыммен салыстыру келетіндей қысым.

Бермуд үшбұрышы - кемелер мен ұшақтардың жұмбақ жағдайда жоғалып кетуі туралы көптеген хабарламалардың салдарынан қауіпті орын ретінде танымал Атлант мұхитының батысындағы аймақ. Шыңдары шамамен Бермуд аралдары, Флорида және Пуэрто-Рикомен қалыптасатын бұл аймақ көбінесе жұмбақ жағдайларда навигациялық құралдар істен шығып, кемелер мен ұшақтар із-түзсіз жоғалып кететін орын ретінде танымал. Бірақ ол оқиғалардың көпшілігі ауа райы жағдайларына немесе адам қателігіне байланысты ақылға себептерден болғанына қарамастан, "қарғыс атқан" үшбұрыш туралы аңыз әлі де бар.