АСТАНА, 1 желтоқсан - Sputnik. Каспий құбыр консорциумына шабуылдар жалғасуы мүмкін, ал мұнай тасымалдау мүлдем тоқтауы мүмкін, деді сарапшы Олжас Байділдинов Sputnik Қазақстанға Украинаның нысанға соққыларының салдарына түсініктеме бере отырып.
Шабуылдан не зақымданды?
Танкерлерге мұнайды жағалаудан алыс жерде, қайранға шығып қалу қаупінсіз немесе жаман ауа райында тиеуге мүмкіндік беретін екінші сыртқы аялдау құрылғысы істен шықты.
"Бұл айтарлықтай күрделі. Оны тез дайындау мүмкін болған күннің өзінде, бұл шамамен 2-3 айға созылады, сонымен қатар жеткізу, орнату, сонымен қатар сыртқы аялдау құрылғысын іске қосуды мақұлдау қажет болады. Сондықтан, мен Қазақстаннан мұнай экспортының жалпы төмендеуі Каспий құбыр консорциумы қуатының шамамен 20%-ын құрайды және кем дегенде келер жылдың бірінші жартысының соңына дейін, мүмкін одан да ұзаққа созылады деп есептеймін", - деді сарапшы.
Каспий құбыр консорциумының қазіргі қуаты жылына 67 миллион тонна мұнайды құрайды.
Жоғалған пайда
"Менің ойымша, менің есептеулерім бойынша, пайданың жоғалуы айына шамамен 500 миллион долларды құрайды. Бұған мұнай компаниялары, олардың келтіретін шығындары және Қазақстан бюджеті кіреді. Бұл соманың шамамен 30%-ы (150 миллион доллар) Қазақстан бюджеті мен Ұлттық қордың жоғалған кірісі болып табылады. Бұл қиындықтар желтоқсан мен келер жылдың бірінші жартысына дейін жалғасады деп есептесек, бұл залалды есептемегенде кемінде 3,5 миллиард долларды құрайды, ал Қазақстан бюджеті үшін бұл шамамен 1-1,5 миллиард доллар шығынды білдіреді", - деп санайды Байділдинов.
Балама мұнай экспорттау бағыттары
Баку-Тбилиси-Джейхан (БТД) бағыты Каспий құбыр консорциумына қарағанда логистика тұрғысынан үш есе қымбат. Каспий құбыр консорциумы арқылы мұнай жеткізу барреліне 5 доллар, ал Баку арқылы 15 долларды құрайды. Бұл тиімсіз. Байділдиновтың айтуынша, екінші сыртқы аялдау құрылғысының жұмысы тоқтатылғандықтан, өндірісті азайтуға тура келеді, бұрынғы өндіріс деңгейін қалпына келтіру үшін ақша мен уақыт қажет болады.
Сарапшы Каспий құбыр консорциумына тағы да шабуылдар жасалуы мүмкін деп болжады.
"Біраз уақыттан кейін Каспий құбыр консорциумы арқылы мұнай тасымалдау толығымен тоқтатылуы мүмкін", - деп қорытындылады сарапшы.
Бұған дейін Қазақстан сыртқы істер министрлігі Каспий құбыр консорциумының инфрақұрылымына жасалған үшінші (және бір аптадағы екінші) шабуылға байланысты Украинаға наразылық білдірген болатын.